Republika e Serbisë është një shtet demokratik me një kornizë të zhvilluar legjislative dhe institucionale për mbrojtjen e të drejtave të pakicave kombëtare, në përputhje me standardet më të larta ndërkombëtare. Pakica kombëtare shqiptare në Republikën e Serbisë gëzon të drejta të garantuara me Kushtetutë dhe ligje, përfshirë të drejtën për arsimim në gjuhën amtare, përdorimin zyrtar të gjuhës dhe shkrimit, informimin, si dhe pjesëmarrjen politike në nivel lokal dhe kombëtar.

Trupi Koordinues punon vazhdimisht për përmirësimin e pozitës socio-ekonomike të popullsisë në komunat Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, përmes investimeve në infrastrukturë, arsim, punësim dhe forcimin e vetëqeverisjeve lokale, me fokus të veçantë në integrimin dhe besimin e ndërsjellë të të gjitha komuniteteve që jetojnë në këtë zonë.

Çështja e të ashtuquajturës “pasivizim i adresave” shpesh interpretohet gabimisht në publik. Bëhet fjalë për një procedurë administrative që zbatohet ekskluzivisht në përputhje me Ligjin për vendbanimin dhe qëndrimin e qytetarëve dhe është në kompetencë të Ministrisë së Punëve të Brendshme, me zbatim të njëjtë në të gjithë territorin e Republikës së Serbisë, pa selektivitet mbi baza kombëtare apo territoriale. Në çdo rast individual është e siguruar mundësia e mbrojtjes juridike përmes institucioneve të rregullta të sistemit.

Arsimi dhe edukimi i pjesëtarëve të pakicës kombëtare shqiptare në Republikën e Serbisë është i organizuar në të gjitha nivelet e arsimit – nga parashkollori deri në arsimin e lartë – në territorin e komunave Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë. Duke pasur parasysh nevojat e theksuara të komunitetit kombëtar shqiptar, Ministria e Arsimit ka angazhuar një mësues, përkatësisht bashkëpunëtor profesional – këshilltar të jashtëm për gjuhën shqipe në Drejtorinë Shkollore të Leskovcit.

Në Katalogun aktual të teksteve shkollore në gjuhët e pakicave kombëtare për institucionet parashkollore, shkollat fillore dhe të mesme për vitin shkollor 2025/2026, gjenden 50 tekste për lëndën “Gjuha serbe si gjuhë joamtare”, si dhe 78 njësi tekstesh për nxënësit që ndjekin mësimin në gjuhën shqipe. Mësuesve u janë gjithashtu në dispozicion udhëzues falas të Institutit për Përmirësimin e Arsimit dhe Edukimit, si mjete ndihmëse mësimore për realizimin e rezultateve arsimore.

Me kërkesë të dekanit të Fakultetit Ekonomik në Suboticë, Shërbimi ka siguruar përkthimin në gjuhën shqipe të teksteve “Menaxhimi Strategjik”, “Bazat e Ekonomisë Agrare”, “Bazat e Analizës Statistikore” dhe “Menaxhimi i Cilësisë”.

Ish-kryetari i Këshillit Kombëtar të Pakicës Kombëtare Shqiptare, Nevzad Lutfiu, ka zhvilluar disa takime me drejtorin e Shërbimit të Trupit Koordinues, gjatë të cilave janë arritur zgjidhje konkrete për çështje të caktuara me rëndësi për komunitetin lokal.

Në mbledhjen e mbajtur më 25 janar 2024, Qeveria e Republikës së Serbisë miratoi Konkluzionin për rinovimin e Shkollës Fillore “Sami Frashëri” në fshatin Luçanë, komuna e Bujanocit, për të cilin janë ndarë mjete në vlerë prej 90 milionë dinarësh.

Gjithashtu, pas disa takimeve ndërmjet përfaqësuesve të Këshillit Kombëtar të Pakicës Kombëtare Shqiptare, Komunës së Bujanocit, Institucionit Parashkollor “Gëzimi Ynë” nga Bujanoci dhe Drejtorisë Shkollore të Leskovcit, është arritur marrëveshje për hapjen e dy grupeve të çerdhes për fëmijë të kombësisë shqiptare – një grup çerdheje dhe një për fëmijë të moshës nga tre deri në pesë vjeç.

Në buxhetin e Shërbimit të Trupit Koordinues për vitin 2025 janë ndarë mjete në vlerë prej 800.000,00 dinarësh për financimin e projektit të Këshillit Kombëtar të Pakicës Kombëtare Shqiptare, i cili kishte të bënte me botimin e revistës “Nacionali”. Kontrata nuk u lidh, dhe mjetet u kthyen në buxhet.

Këshilli Kombëtar i Pakicës Kombëtare Shqiptare ka organizuar gjatë vitit 2024 protesta në Bujanoc, Preshevë dhe Medvegjë, ku janë paraqitur kërkesa që lidhen me çështjet e pasivizimit të vendbanimeve, njohjes së diplomave, sigurimit të teksteve shkollore në gjuhën shqipe për nxënësit e shkollave të mesme, përfaqësimit më të madh të pjesëtarëve të pakicës kombëtare shqiptare në institucionet shtetërore dhe ndërmarrjet publike, si dhe vëmendjes më të madhe të bashkësisë ndërkombëtare.

Republika e Serbisë mbetet e hapur për dialog me të gjithë përfaqësuesit relevantë të pakicës kombëtare shqiptare dhe është e gatshme të ofrojë të gjitha informacionet e nevojshme të bazuara në fakte dhe të dhëna zyrtare. Çështjet që lidhen me pozitën e pakicave kombëtare zgjidhen më së miri përmes dialogut, bashkëpunimit dhe forcimit të institucioneve, e jo përmes interpretimeve të njëanshme që nuk pasqyrojnë gjendjen reale në terren.

KRYETARI I TRUPIT KOORDINUES
Dr. Aleksandar Martinović

Burimi: Shërbimi i Trupit Koordinues